ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణ పరిస్థితులపై ఆందోళనలు పెరుగుతున్నాయి. పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు అసాధారణ స్థాయికి చేరడం, బలపడుతున్న ఎల్‌నినో పరిస్థితులు శాస్త్రవేత్తల దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా భారత్‌లో రాబోయే నెలల్లో ఉష్ణోగ్రతలు, వర్షపాతంపై ఎలాంటి ప్రభావం పడుతుందనే చర్చ మొదలైంది. మరి ఎల్‌నినో అంటే ఏమిటి? దీని వల్ల మన దేశానికి ఎలాంటి సవాళ్లు ఎదురవుతాయి?
పసిఫిక్‌లో 30 డిగ్రీలకు చేరిన సముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు
అమెరికా జాతీయ సముద్ర, వాతావరణ పరిపాలనా సంస్థ (NOAA) సమాచారాన్ని ఉటంకిస్తూ వెలువడిన తాజా నివేదికల ప్రకారం, అక్టోబర్ 22న మధ్య భూమధ్యరేఖ పసిఫిక్ ప్రాంతంలోని సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు సుమారు 30 డిగ్రీల సెల్సియస్‌కు చేరాయి. ఇదే సమయంలో పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో ఎల్‌నినో పరిస్థితులు మరింత బలపడుతున్నాయని అంతర్జాతీయ వాతావరణ అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి.
ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ (WMO) అక్టోబర్‌లో విడుదల చేసిన అంచనాల ప్రకారం, 2026 చివరి మూడు నెలల్లో మధ్య, తూర్పు ఉష్ణమండల పసిఫిక్ ప్రాంతంలో ఉష్ణోగ్రతలు రికార్డు స్థాయికి చేరే అవకాశం ఉంది. ఈ పరిస్థితులు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉష్ణోగ్రతలు, వర్షపాతం తీరును ప్రభావితం చేయవచ్చు.
అయితే, సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత 30°Cకి చేరిందనే ఒక్క అంశం ఆధారంగా మాత్రమే ఎల్‌నినో తీవ్రతను నిర్ణయించలేం. సాధారణ ఉష్ణోగ్రతలతో పోలిస్తే ఎంత వ్యత్యాసం ఉంది, గాలుల పరిస్థితులు ఎలా ఉన్నాయి వంటి ఇతర అంశాలను కూడా శాస్త్రవేత్తలు పరిశీలిస్తారు.
అసలు ఎల్‌నినో అంటే ఏమిటి?
పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని మధ్య, తూర్పు భూమధ్యరేఖ ప్రాంతాల్లో సముద్ర జలాలు సాధారణం కంటే ఎక్కువగా వేడెక్కే వాతావరణ పరిణామాన్ని ఎల్‌నినో అంటారు. దీనివల్ల సముద్రం మీద వీచే గాలులు, మేఘాల కదలిక, వర్షాలు కురిసే ప్రాంతాల్లో మార్పులు సంభవించవచ్చు.
ఈ ప్రభావం ఒక్క పసిఫిక్ మహాసముద్రానికే పరిమితం కాదు. ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ఎక్కడో అధిక ఉష్ణోగ్రతలు, మరెక్కడో కరువు పరిస్థితులు, ఇంకొన్ని ప్రాంతాల్లో భారీ వర్షాలు లేదా వరదల ప్రమాదం పెరగవచ్చు.
ఎల్‌నినో చాలా బలంగా ఉన్నప్పుడు దాని ప్రభావాలు మరింత తీవ్రంగా ఉండే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే ప్రస్తుతం బలపడుతున్న ఎల్‌నినో పరిస్థితులను వాతావరణ సంస్థలు నిశితంగా పరిశీలిస్తున్నాయి.
భారత్‌పై ఎలాంటి ప్రభావం పడవచ్చు?
భారత్‌లో వ్యవసాయం, నీటి లభ్యత, ఉష్ణోగ్రతలు ప్రధానంగా రుతుపవనాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి. ఎల్‌నినో పరిస్థితులు సాధారణంగా భారత నైరుతి రుతుపవనాల బలహీనతతో సంబంధం కలిగి ఉంటాయి. అయితే ప్రతిసారీ ఒకే రకమైన ప్రభావం ఉంటుందని చెప్పలేం.
ప్రస్తుతం వెలువడిన అంతర్జాతీయ అంచనాల ప్రకారం, 2026 అక్టోబర్ నుంచి డిసెంబర్ మధ్య దక్షిణాసియాలోని అనేక ప్రాంతాల్లో సాధారణం కంటే అధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యే అవకాశం ఉంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో వర్షపాతం సాధారణం కంటే తక్కువగా ఉండే సూచనలు కూడా ఉన్నాయి.
ఈ పరిస్థితులు కొనసాగితే వ్యవసాయ రంగం, జలవనరుల నిర్వహణ, విద్యుత్ డిమాండ్ వంటి అంశాలపై ప్రభావం పడవచ్చు. అయితే దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల్లో ఒకే విధమైన వాతావరణం ఉండదు. స్థానిక వాతావరణ వ్యవస్థలు, హిందూ మహాసముద్ర ఉష్ణోగ్రతలు, ఇతర గాలుల ప్రభావాలు కూడా కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
ఇప్పటికే బలహీనంగా ముగిసిన రుతుపవనాలు?
2026 నైరుతి రుతుపవనాల వర్షపాతం సాధారణం కంటే తక్కువగా నమోదైనట్లు నివేదికలు పేర్కొంటున్నాయి. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో రాబోయే నెలల్లో వర్షాల అంచనాలను రైతులు, ప్రభుత్వ శాఖలు మరింత జాగ్రత్తగా పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.
వర్షపాతం తగ్గితే కొన్ని ప్రాంతాల్లో భూగర్భ జలాల పునరుద్ధరణ, జలాశయాల్లో నీటి నిల్వలు, పంటల సాగుపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది. అదే సమయంలో, ఈశాన్య రుతుపవనాల ప్రభావం ఉండే దక్షిణ భారత ప్రాంతాల్లో వర్షాల పరిస్థితి స్థానిక వాతావరణ పరిణామాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
అందువల్ల ఎల్‌నినో కారణంగా దేశవ్యాప్తంగా కరువు తప్పదని ఇప్పుడే నిర్ణయించడం సరైంది కాదు. అధికారిక వాతావరణ అంచనాలను గమనించడం ముఖ్యం.
‘సూపర్ ఎల్‌నినో’ అంటే ఏమిటి?
ఎల్‌నినో చాలా బలంగా ఉన్నప్పుడు వార్తల్లో ‘సూపర్ ఎల్‌నినో’ అనే పదాన్ని ఉపయోగిస్తుంటారు. అయితే ప్రపంచ వాతావరణ సంస్థ లేదా భారత వాతావరణ శాఖ అధికారికంగా ప్రత్యేక వర్గంగా ‘సూపర్ ఎల్‌నినో’ను నిర్వచించలేదని కేంద్ర భూ విజ్ఞాన మంత్రిత్వ శాఖ పార్లమెంటులో వెల్లడించింది.
ఎల్‌నినో తీవ్రతను సాధారణంగా బలహీనమైనది, మోస్తరు, బలమైనది, అత్యంత బలమైనది వంటి స్థాయుల్లో అంచనా వేస్తారు. ప్రస్తుత పరిణామాలు చాలా బలమైన ఎల్‌నినోగా మారే అవకాశాలపై ఆందోళనలు పెంచుతున్నప్పటికీ, దాని తుది తీవ్రత, భారత్‌పై ప్రభావం ఎలా ఉంటాయనేది నిరంతర పరిశీలనతోనే స్పష్టమవుతుంది.
2027లోనూ ప్రభావం కొనసాగుతుందా?
అంతర్జాతీయ వాతావరణ అంచనాల ప్రకారం, ప్రస్తుత ఎల్‌నినో పరిస్థితులు 2026 చివర్లో గరిష్ఠ స్థాయికి చేరి, 2027 ప్రారంభం వరకు కొనసాగవచ్చు. అయితే అంచనాలు కాలక్రమేణా మారే అవకాశం ఉంటుంది.
ప్రజలు, రైతులు, ప్రభుత్వ విభాగాలు భారత వాతావరణ శాఖ (IMD) విడుదల చేసే నెలవారీ, వారపు వాతావరణ సూచనలను గమనించడం అవసరం. ముఖ్యంగా నీటి నిల్వలు, పంటల ప్రణాళిక, అధిక ఉష్ణోగ్రతలకు సంబంధించిన ముందస్తు చర్యల్లో తాజా అధికారిక సమాచారానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.
మొత్తంగా చూస్తే, పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతలు, బలపడుతున్న ఎల్‌నినో ప్రపంచ వాతావరణంపై ప్రభావం చూపే కీలక పరిణామాలు. భారత్‌లో వేడి, వర్షపాతంపై కొన్ని సవాళ్లు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, వాటి తీవ్రతను ఇప్పుడే ఖచ్చితంగా చెప్పలేం. రాబోయే నెలల్లో వాతావరణ సంస్థలు విడుదల చేసే తాజా అంచనాలే మరింత స్పష్టతనిస్తాయి.
