మధ్యప్రాచ్యంలో ఉద్రిక్తతలు మళ్లీ పెరగడంతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో క్రూడ్ ఆయిల్ ధరలు ఒక్కసారిగా పైకి ఎగబాకాయి. బ్రెంట్ క్రూడ్ బ్యారెల్ ధర 100 డాలర్ల మార్క్ను దాటింది. దీంతో భారత్లో పెట్రోల్, డీజిల్ విక్రయిస్తున్న ప్రభుత్వ రంగ చమురు సంస్థలపై భారీ ఒత్తిడి ఏర్పడింది.
ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే.. అంతర్జాతీయంగా ముడిచమురు ధరలు పెరుగుతున్నప్పటికీ దేశీయ పెట్రోల్, డీజిల్ రిటైల్ ధరలు ప్రస్తుతం అదే స్థాయిలో కొనసాగుతున్నాయి. దీంతో ఆయిల్ మార్కెటింగ్ కంపెనీల మార్జిన్లు ప్రతికూలంగా మారుతున్నాయి.
పెట్రోల్పై లీటరుకు రూ.5 నష్టం?
పరిశ్రమ విశ్లేషకులు, ICRA అంచనాల ప్రకారం ప్రభుత్వ రంగ ఇంధన సంస్థలు ప్రస్తుతం ప్రతి లీటర్ పెట్రోల్ విక్రయంపై సుమారు రూ.5, ప్రతి లీటర్ డీజిల్పై సుమారు రూ.23 వరకు నష్టాన్ని ఎదుర్కొంటున్నాయి.
ఇక్కడ “నష్టం” అంటే కంపెనీ మొత్తం వ్యాపారంలో తప్పనిసరిగా అంత మొత్తాన్ని కోల్పోతోందని అర్థం కాదు. క్రూడ్ కొనుగోలు వ్యయం, రవాణా, బీమా తదితర ఖర్చులతో పోలిస్తే ప్రస్తుత రిటైల్ ధరల వద్ద ఇంధన విక్రయ మార్జిన్ ప్రతికూలంగా ఉందని అర్థం.
రిఫైనింగ్ ద్వారా వచ్చే ఆదాయం కొంతవరకు ఈ ఒత్తిడిని తగ్గించగలిగినా.. క్రూడ్ ధరలు ఎక్కువ కాలం ఇలాగే కొనసాగితే కంపెనీల ఆర్థిక పరిస్థితిపై ప్రభావం పెరగవచ్చు.
అసలు క్రూడ్ ఆయిల్ ఎందుకు పెరుగుతోంది?
ప్రస్తుతం ప్రధాన కారణం మధ్యప్రాచ్యంలో కొనసాగుతున్న భౌగోళిక, సైనిక ఉద్రిక్తతలు. ముఖ్యంగా ఇరాన్-అమెరికా మధ్య ఉద్రిక్తతలు, గల్ఫ్ ప్రాంతంలోని చమురు సరఫరా మార్గాలపై పెరుగుతున్న ఆందోళనలు మార్కెట్లో అనిశ్చితిని పెంచుతున్నాయి.
ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో కీలకమైన సముద్ర మార్గాలపై ఏదైనా అంతరాయం ఏర్పడే అవకాశం కనిపించినా.. భవిష్యత్తులో చమురు కొరత వస్తుందనే భయంతో ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది.
అంటే ప్రస్తుతం ధరల పెరుగుదలకు కేవలం డిమాండ్ ఒక్కటే కారణం కాదు. సరఫరా భద్రతపై భయం కూడా ధరలను ప్రభావితం చేస్తోంది.
మరి భారత్లో పెట్రోల్ ధరలు వెంటనే ఎందుకు పెరగడం లేదు?
ఇదే ఇప్పుడు చాలామందికి ఉన్న ప్రధాన ప్రశ్న.
అంతర్జాతీయ క్రూడ్ ధరలు పెరిగిన ప్రతిసారీ దేశీయ పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు అదే రోజు పెరగాల్సిన అవసరం లేదు. ఆయిల్ కంపెనీలు, ప్రభుత్వం తీసుకునే ధరల నిర్ణయాలు, మార్కెట్ పరిస్థితులు వంటి అనేక అంశాలు ఇందులో ఉంటాయి.
ప్రస్తుతం రిటైల్ ధరలు స్థిరంగా ఉండటంతో అంతర్జాతీయ ధరల పెరుగుదల భారాన్ని ఆయిల్ మార్కెటింగ్ కంపెనీలు కొంతవరకు భరిస్తున్నాయి. అందుకే వాటి మార్కెటింగ్ మార్జిన్లు ప్రతికూలంగా మారాయి.
సామాన్యుడికి దీని ప్రభావం ఎలా ఉంటుంది?
క్రూడ్ ఆయిల్ ధర పెరిగిందంటే ప్రభావం కేవలం పెట్రోల్ బంక్ దగ్గరే కనిపించదు.
డీజిల్ ధరలు, రవాణా ఖర్చులు పెరిగితే ట్రక్కులు, బస్సులు, వ్యవసాయ యంత్రాలు, సరుకు రవాణా వంటి రంగాల ఖర్చులు కూడా పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది.
ఉదాహరణకు ఒక వస్తువును ఒక రాష్ట్రం నుంచి మరో రాష్ట్రానికి తరలించే ఖర్చు పెరిగితే.. ఆ అదనపు వ్యయం చివరకు ఉత్పత్తి ధరలో చేరే అవకాశం ఉంది. అంటే క్రూడ్ ఆయిల్ ధర పెరుగుదల ఆహారం నుంచి రోజువారీ వినియోగ వస్తువుల వరకు పరోక్షంగా ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
రూపాయి విలువపైనా ఒత్తిడి రావచ్చు
భారత్ తన క్రూడ్ ఆయిల్ అవసరాల్లో అధిక భాగాన్ని దిగుమతుల ద్వారా తీర్చుకుంటుంది. కాబట్టి అంతర్జాతీయ చమురు ధరలు ఎక్కువ కాలం అధికంగా ఉంటే దేశం చెల్లించాల్సిన దిగుమతి బిల్లు పెరుగుతుంది.
దీంతో వాణిజ్య లోటు, రూపాయి మారకం విలువ, ద్రవ్యోల్బణం వంటి అంశాలపై కూడా ఒత్తిడి ఏర్పడే అవకాశం ఉంటుంది.
ఇదే కారణంగా చమురు ధరల పెరుగుదలను ఆర్థిక వ్యవస్థకు ముఖ్యమైన అంశంగా నిపుణులు చూస్తున్నారు.
వెంటనే పెట్రోల్ ధరలు పెరుగుతాయా?
ప్రస్తుతం వెంటనే ధరల పెంపు ఖాయమని చెప్పడానికి ఆధారం లేదు. కొన్ని నివేదికల ప్రకారం అంతర్జాతీయ క్రూడ్ ధరలు కొంతకాలం అధిక స్థాయిలో కొనసాగితేనే దేశీయ ఇంధన ధరలపై మరింత ఒత్తిడి రావచ్చు.
అందువల్ల ప్రస్తుతం వాహనదారులు ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదు. కానీ మధ్యప్రాచ్య పరిస్థితులు మరింత దిగజారితే మాత్రం భవిష్యత్తులో ఇంధన ధరలపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది.
చివరికి భారమంతా ఎవరిపై?
ప్రస్తుతం ప్రపంచ మార్కెట్లో క్రూడ్ ధరలు పెరుగుతున్నా.. దేశీయ రిటైల్ ధరలు స్థిరంగా ఉండటం వల్ల తక్షణ భారాన్ని ఆయిల్ కంపెనీలే ఎక్కువగా భరిస్తున్నాయి.
కానీ ధరలు ఎక్కువ కాలం ఇలాగే కొనసాగితే ఆ ప్రభావం కేవలం కంపెనీలకే పరిమితం కాకపోవచ్చు. దిగుమతి బిల్లు, ద్రవ్యోల్బణం, రవాణా వ్యయం వంటి మార్గాల ద్వారా సాధారణ వినియోగదారుడిపైనా ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది.
అందుకే ఇప్పుడు అందరి చూపు మధ్యప్రాచ్య పరిస్థితులు, అంతర్జాతీయ క్రూడ్ ధరలు, భారత్లోని ఇంధన ధరల తదుపరి నిర్ణయాలపైనే ఉంది.
