దీపావళి సంబరాలు ముగిసిన కొద్ది గంటల్లోనే దేశ రాజధాని ఢిల్లీతో పాటు పరిసర ప్రాంతాలను వాయు కాలుష్యం ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తోంది. ముఖ్యంగా ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని లోనీ ప్రాంతంలో గాలి నాణ్యత అత్యంత ప్రమాదకర స్థాయికి చేరింది. ఢిల్లీలోనూ వాయు నాణ్యత సూచీ (AQI) 483కు చేరడంతో ప్రజల ఆరోగ్యంపై ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.
లోనీలో పరిస్థితి మరింత ఆందోళనకరం
ఢిల్లీకి సమీపంలోని ఉత్తరప్రదేశ్‌ ప్రాంతమైన లోనీ కాలుష్య ప్రభావంతో తీవ్రంగా ఇబ్బందిపడుతోంది. గత 12 నెలల్లో అక్కడ సగటు PM2.5 సాంద్రత ఒక క్యూబిక్ మీటర్ గాలికి 112.5 మైక్రోగ్రాములుగా నమోదైంది. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) నిర్దేశించిన వార్షిక మార్గదర్శక పరిమితి 5 మైక్రోగ్రాములతో పోలిస్తే ఇది 22 రెట్లు ఎక్కువ.
స్విస్ సంస్థ IQAir కాలుష్య ర్యాంకింగ్స్‌లోనూ లోనీ ప్రపంచంలోని అత్యంత కలుషిత ప్రాంతాల్లో ఒకటిగా నిలిచింది. ఈ గణాంకాలు అక్కడి వాయు కాలుష్యం ఎంత తీవ్రంగా ఉందో తెలియజేస్తున్నాయి.
ఢిల్లీలో 483కు చేరిన AQI
నవంబర్ 10 ఉదయం 8:10 గంటల సమయంలో అధికారిక గణాంకాల ప్రకారం ఢిల్లీ AQI 483గా నమోదైంది. ఇది అత్యంత తీవ్రమైన కాలుష్య స్థాయి. మరోవైపు IQAir వంటి ప్రైవేట్ పర్యవేక్షణ సంస్థలు షాదారా, దక్షిణ ఢిల్లీలోని డిఫెన్స్ కాలనీలో AQI 1,000 దాటినట్లు నివేదించాయి. అయితే ఈ ప్రైవేట్ రీడింగులను అధికారిక AQI గణాంకాలతో కలిపి చూడకూడదు.
కాలుష్యానికి దీపావళి ఒక్కటే కారణం కాదు
దీపావళి సందర్భంగా బాణసంచా కాల్చడం వల్ల గాలిలో కాలుష్య కణాలు ఒక్కసారిగా పెరిగాయి. అయితే ఢిల్లీ-ఎన్‌సీఆర్‌లో కాలుష్యానికి ఇది ఒక్కటే కారణం కాదు. పరిశ్రమల నుంచి వెలువడే పొగ, వాహనాల ఉద్గారాలు, నిర్మాణ పనుల ధూళి, రోడ్లపై పేరుకుపోయిన దుమ్ము కూడా గాలి నాణ్యతను దెబ్బతీస్తున్నాయి.
ఇవే కాకుండా బహిరంగ ప్రదేశాల్లో చెత్తను తగలబెట్టడం, ఇటుక బట్టీల నుంచి వెలువడే పొగ, పంజాబ్‌, హర్యానా, ఉత్తరప్రదేశ్‌లో పంట వ్యర్థాలను కాల్చడం కూడా కాలుష్యానికి తోడవుతున్నాయి. చలికాలంలో గాలి ప్రసరణ తగ్గడం వల్ల కాలుష్య కణాలు భూమికి సమీపంలోనే పేరుకుపోతున్నాయి.
ప్రజల ఆరోగ్యానికి తీవ్ర ముప్పు
గాలిలో ఉండే PM2.5 సూక్ష్మ ధూళి కణాలు ఊపిరితిత్తుల్లోకి లోతుగా ప్రవేశించగలవు. ఇవి శ్వాసకోశ సమస్యలతో పాటు గుండె సంబంధిత వ్యాధుల ప్రమాదాన్ని కూడా పెంచుతాయి. దీర్ఘకాలం ఈ కాలుష్యానికి గురికావడం ఆరోగ్యంపై తీవ్రమైన ప్రభావం చూపవచ్చు.
పిల్లలు, వృద్ధులు, గర్భిణులు, ఆస్తమా లేదా ఇతర శ్వాస సంబంధిత సమస్యలున్నవారు మరింత అప్రమత్తంగా ఉండాలి. కళ్ల మంట, దగ్గు, గొంతు ఇబ్బంది, శ్వాస తీసుకోవడంలో సమస్యలు కనిపిస్తే నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.
కాలుష్య నియంత్రణకు తక్షణ చర్యలు అవసరం
కాలుష్యం ఎక్కువగా ఉన్న సమయంలో బయట తిరగడం, బహిరంగ ప్రదేశాల్లో వ్యాయామం చేయడం తగ్గించాలి. తప్పనిసరిగా బయటకు వెళ్లాల్సి వస్తే సరైన N95 మాస్క్ ఉపయోగించడం మంచిది. స్థానికంగా విడుదలయ్యే ఆరోగ్య సూచనలు, కాలుష్య నియంత్రణ మార్గదర్శకాలను పాటించాలి.
దీపావళి తర్వాత మాత్రమే కాకుండా ఏడాది పొడవునా వాహనాలు, పరిశ్రమలు, నిర్మాణ కార్యకలాపాలు, చెత్త దహనం వంటి కాలుష్య కారకాలపై నియంత్రణ అవసరం. తాత్కాలిక చర్యలతో ఈ సమస్యకు పరిష్కారం లభించదు. ప్రజల ఆరోగ్యాన్ని కాపాడాలంటే దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలు, కఠినమైన అమలు రెండూ అవసరం.
